السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
217
جواهر البلاغة ( فارسى )
مهابت سراپردهاش را بر سر او افراشته است ، پس زمانى كه آشكار شود دشمنان به دست او تباه مىگردند . توضيح : « مهابت » : اعتبار ، عظمت . اين كنايه از نسبت « مهابت » به ممدوح ، و ايماء است . إنّ الّذى ملأ اللغات محاسنا * جعل الجمال و سرّه فى الضّاد « 1 » آنكه لغتها را سرشار از زيبايىها ساخت زيبايى و راز آن را در ضاد قرار داد . « فى الضّاد » كنايه از زبان عربى است ، بنابراين كنايه از موصوف و ايماء است . بنى المجد بيتا فاستقّر عماده * علينا فأعيا النّاس أن يتحوّلا « 2 » بزرگوارى خانهاى ساخت آنگاه ستونش بر ما استقرار يافت ، پس مردم را از دگرگون ساختن آن ناتوان كرد . اين كنايه از نسبت مجد و ايماء است . انّ فى ثوبك الّذى المجد فيه * لضياء يزرى بكلّ ضياء « 3 » بىشك در جامهء تو كه بزرگوارى در آن است درخششى وجود دارد كه هر درخششى را خوار مىسازد . اين كنايه از نسبت مجد به ممدوح است . تمرين آخر بيّن أنواع الكنايات الآتية و بيّن منها ما يصحّ فيه إرادة المعنى المفهوم من صريح اللفظ و ما لا يصح . تمرين ديگر انواع كنايههايى را كه مىآيد توضيح بده و بيان كن در كدام يك از آنها ارادهء معنايى كه از صريح لفظ فهميده مىشود صحيح است و در كدام يك صحيح نيست . 1 - وصف أعرابى رجلا بسوء العشرة فقال : كان إذا رآنى قرّب من حاجب حاجبا .
--> ( 1 ) - در معارف اسلامى نيز « نطق بالضاد » كنايه از زبان عربى آمده است . فقال لأنّه افصح من نطق بالضاد . بحار الانوار ، ج 2 ، ص 163 ، روايت 24 ( مترجم ) ( 2 ) - اين شعر از حسّان بن ثابت است . ( 3 ) - ديوان متنبى ، ج 1 ، ص 23